1 Mayıs “gerçekten” emekçinin bayramı mı?

Peki ya gerçek emekçi hayatı? Hala sabahın köründe işe giden, akşam geç vakitlerde evine dönen, geçimini sağlamak için günün çoğunu çalışarak geçiren insanlardan bahsediyoruz. İşçi bayramı dediğimiz şey her sene biraz daha gösterişe, biraz daha "ağaç altı" etkinliklere dönüşüyor. Oysa gerçekte bayram, yoksul emekçi için yalnızca bir hayal. GERÇEK BAYRAM KİMLERE? Her emekçi kardeşimiz 1 Mayıs’ı maalesef kutlayamıyor. Beyaz yakalılar tatil yaparken, mavi yakalılar hala izne hasret kalıyor. Burada bir haksızlık var. Sadece bir emekçinin bayramı kutlama biçimi değil, çalışma koşulları bile farklı. Beyaz yakalılar için 1 Mayıs, rahat bir tatil ya da sosyal medya paylaşımlarından ibaretken, mavi yakalılar içinse bu sadece başka bir mesai gününün başlangıcı. Bu bile bir emek ayrımı yaratıyor. Hangi emekçinin tatil yapıp yapamayacağını belirleyen şey, ne kadar çalıştığı ya da ne kadar hak ettiği değil; sistemin üç-beş "şanslı" emekçiye izin vererek tüm emekçilere adalet sağladığını düşündüğü yanılsaması. Sanki birkaç kişiye verilen bu "lütuf" ile tüm emekçi sınıfının hakları teslim edilmiş gibi bir algı yaratılıyor. Ama gerçekte bu sadece sistemin kendini, halkın vicdanında aklatmaya yönelik uyguladığı politikadan başka bir şey değil. Emekçilerin gerçek hakları hala göz ardı ediliyor. Oysa gerçek bayram tüm emekçilerin hakları için sesini yükselttiği, adaletin sağlandığı bir gün olmalı. Ama emekçi hala düşük ücretlerle, güvencesiz çalışma şartlarında sürünüyor. Ne bayram tatili ne de hak ettiği izin söz konusu. İşçinin hak ettiği şey sosyal medyada paylaşılan birkaç görselden çok daha fazlası. GÖSTERİŞİ BİR KENARA KOYALIM Her yıl, 1 Mayıs’ta işçi bayramını kutlamak için etkinlikler yapılıyor, insanlar pankartlar açıyor. Ama emekçinin gerçek durumu, bu gösterişlerin tam zıttı. Gerçek hayatta emekçi, sırtında çalışmanın ağırlığını taşıyor ancak kutlamalar o kadar derin ki; neredeyse emekçinin kendi bayramını kutlayacak gücü kalmıyor. Oysa gösterişli kutlamalar, emekçi sorunlarını görünür kılmaktan çok uzak. Gerçek işçi bayramı, caddelerde pankart açmak değil gerçek bir dönüşümle gelir. Emekçilerin düşük maaşlar, uzun mesailer ve güvencesiz çalışma koşullarıyla mücadele ettiği bir ortamda, bayram kutlamaları pek de anlamlı olmuyor. Maalesef “bayram” dediğimiz şey sadece göstermelik bir kutlamadan ibaret. 1 MAYIS’IN GERÇEK ANLAMI Bütün 1 Mayıs kutlamaları büyük laflarla süsleniyor. Ama bu büyük sözler ve gösteriş, emekçinin günlük yaşantısına dokunmuyor. Gerçek anlamda bir bayram kutlaması yapabilmek için önce emekçilerin haklarını teslim etmek gerek. 1 Mayıs, emekçilerin sadece bir gün için değil her gün için hak ettiği çalışma koşullarını, insanca yaşamı savunmak demek olmalı. Ancak her geçen yıl bu kutlamaların gerçek bir dönüşüm için faydası olmadığını görmek üzücü. Bayram denilen şey sadece bir tatil ya da birkaç gün için verilen bir izin olmamalı. EMEKÇİLERİN BAYRAMI NE ZAMAN GERÇEKLEŞECEK? 1 Mayıs, emekçilerin bayramı olduğu iddia edilse de gerçekte emekçi sınıfının yaşadığı zorluklar göz önüne alındığında bu bayramın kutlanması için çok yolumuz var. Türkiye’deki emekçi sınıfı hala güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışıyor. Çalışanların yüzde 45’i asgari ücretle geçim sağlıyor ve bu oran her yıl artıyor. Diğer taraftan işçi sağlığı ve güvenliği çoğu zaman göz ardı ediliyor; çalışanların yüzde 60’ı, iş yerlerinde yeterli güvenlik önlemlerinin alındığını düşünmüyor. Bu her gün iş kazalarının yaşandığı bir ülkede kabul edilemez bir gerçek. Çalışma saatleri de bir başka büyük sorun. Türkiye’de çalışanların yüzde 70’i haftada 45 saatten fazla çalışıyor. Çoğu emekçi haftalık izin hakkını kullanamıyor. Yıllık izinlere gelince, çalışanların yüzde 40’ı bu haklarını ya kullanamıyor ya da kullanmak için aylarca beklemek zorunda kalıyor. Peki 1 Mayıs’ta kutlanan "işçi bayramı" bu gerçeklerle ne kadar örtüşüyor? Çalışma hayatında mobbing de ciddi bir sorun. İşyerlerinde psikolojik baskı ve zorbalığa uğrayan işçilerin oranı yüzde 30’u bulmuş durumda. Bu mobbing sadece emekçi üzerinde psikolojik bir yıkıma yol açmakla kalmıyor aynı zamanda iş verimliliğini de düşürüyor. Güvencesiz çalışma, düşük ücretler ve mobbing emekçilerin hayatlarını her geçen gün zorlaştırıyor. Ancak tüm bu sorunları çözmeden "işçi bayramı" kutlamak bir anlam taşımaz. Gerçek işçi bayramı güvenceli, adil ücretlerle çalışan, işyerinde saygı gören, mobbinge uğramayan, güvenli koşullarda çalışan emekçilerin bayramı olmalıdır. Çalışma saatleri insana yakışır bir seviyeye çekilmeli, iş güvenliği öncelikli hale gelmeli ve mobbing gibi insan onurunu zedeleyen uygulamalar son bulmalıdır. İşte o zaman 1 Mayıs gerçek anlamda bir bayram olabilir. Ama şunu unutmamalıyız: Eğer bu sorunlar çözülmeden 1 Mayıs’ı kutluyorsak bu sadece göstermelik bir kutlama olur. Gerçek bayram ancak bu düzen değiştiğinde kutlanabilir.