Bir Türk yurdu… Ahıska

Ahıska bir gül idi gitti Bir Ehl-i Dil idi gitti Söyleyin Sultan Mahmud’a İstanbul’un kilidi gitti Yazıma bu dört satırlık Posoflu Aşık Üzeyir’in şiiriyle başlamak istedim. Fakat aslında bu bir ağıttır. Türkün kalbinde kanayan yaradır Ahıska. Türkiye’mizde tarihi çok az anlatılmış veya hiç anlatılmamış. Sovyetler dağıldıktan sonra Türkiye’me ilk geldiğimde çoğu vatandaşlarımızın Ahıskayla ilgili bilgisi olmadığını gördüm. Halbuki bu Aziz Vatandan koparılan Ahıskalılar bir asırlık bir Türklük mücadelesi verdi. Ve günümüzde de tüm dünyaya dağıtılan Ahıskalı Türkler hâlâ bu mücadeleyi vermektedir. Peki Ahıska nerededir, Türk tarihindeki önemi nedir ve Ahıskalı Türkler kimdir? Bu konuyu siz değerli okuyucularımızla tek tek aydınlatacağız. Ahıska günümüzde Gürcistan sınırları içinde olup Türkiye’mizin hemen sınırındadır. Yüzyıllarca Türklerin yurdu olan ve stratejik bir önem taşıyan bir bölgenin adıdır Ahıska. Bölge ilk İslâm fetihleri sırasında Hz. Osman’ın hilâfeti döneminde 642 yılında Şam Valisi Muâviye’nin kumandanlarından Habîb b. Mesleme tarafından fethedildi. Selçuklular zamanında 1068 yılında Sultan Alparslan tarafından ele geçirilen Ahıska, 1267-1268 yıllarında Moğollar’ın hâkimiyeti altına girdi. Daha sonra bölgedeki valiler yarı bağımsız olarak Atabeg Yurdu’nu kurarak Atabeg ünvanını aldılar. Ahıska, Ardahan, Artvin kesimlerinin idarecileri olan Atabegler, 1268-1578 tarihleri arasında bölgeyi yönetip Akkoyunlu, İlhanlı ve Karakoyunlu devletlerine bağlı olarak bölgeyi yönettiler. Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Seferi’nde yardımlarını esirgemeyen Ahıska Atabegleri, Lala Mustafa Paşa’nın 1578 Çıldır Savaşı sonunda Osmanlı idaresine girdiler. Osmanlı devletinin destek ve hibeleriyle Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden Ahıskaya yerleşmeler olup böylece Türk ve Müslüman nüfusu çoğaldı. Zamanla Ahıska, Kars’ı Ardahan’ı  Artvin’i  ve Erzurumun Tortum ilçesini de içine dahil ederek Osmanlı eyaleti haline geldi.  Fakat maalesef 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda imzalanan Edirne Antlaşması’yla Rusya’ya terkedilmek zorunda kaldı. Böylece Ahıska’da kalan Türkler Anadolu’dan, Devletinden ayrı düştüler. Böylece Anadolu’nun öz be öz evlatları olan Ahıskalı Türklerin Türkiye’den koparılışı ve ilerleyecek olan yıllardaki trajik hayatları başlamış oldu. Aslında hep söylerim, Kurtuluş Savaşı sırasında bildiğiniz üzere Erzurum Kars Ardahan gibi illeriniz kurtarılabildi ve eğerki Ahıska’mız da kurtarılabilseydi bu günümüzde Türkiye’mizin 82. İli olarak olmuş olurdu. Peki, madem orası kaybedildi neden oradaki Türkler Türkiye’ye göç edip dönmedi? Neden Ahıska’da kaldı? Neler yaşadı ve nasıl mücadele etti? Bu sorularınızın cevabını bir sonraki yazımızda bulmak dileğiyle. OYUNCU - YÖNETMEN  FATİH OSMANLI