Tarım arazilerinde oluşturulan hobi bahçelerine yönelik denetimlerin hız kazanması ve yıkım kararlarının uygulanmaya başlanması, binlerce vatandaşı yakından ilgilendiriyor. Ancak sorunun yalnızca yıkım odaklı bir yaklaşımla ele alınmasının yeni mağduriyetler doğurabileceği belirtiliyor.
Adli Mimar Bilirkişi Şahin Avşar’a göre çözüm; tarım topraklarının korunması ile vatandaşların hak ve mağduriyetlerinin gözetildiği, hukuk devleti ilkelerine uygun dengeli bir geçiş modelinin oluşturulmasından geçiyor.
Tarım topraklarının gelecek nesiller için korunmasının anayasal ve toplumsal bir sorumluluk olduğuna dikkat çeken Avşar, yıllardır birikimini bu alanlara yatıran vatandaşların da bir anda mağdur edilmesinin sosyal ve ekonomik açıdan yeni sorunlara yol açabileceğini belirtiyor. Bu nedenle mevcut yapıların ve kullanım biçimlerinin hukuki çerçevede değerlendirilmesi, vatandaşlara makul bir uyum süresi tanınması ve kendi yapısını kaldırarak arazisini yeniden tarımsal üretime kazandıranlara kolaylık sağlanması gerektiğini savunuyor.
Avşar’ın önerdiği modelde, hak kaybına uğradığını düşünen vatandaşların idari yargıya başvuru haklarının da etkin biçimde korunması önem taşıyor.
KOOPERATİFLER ÜRETİM MERKEZLERİNE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR
Hobi bahçelerinin tamamen ortadan kaldırılması yerine, uygun alanlarda gerçek tarımsal üretime yönlendirilmesi de alternatif bir çözüm olarak öne çıkıyor. Kooperatiflerin yeniden yapılandırılarak Bakanlık denetiminde sera, fidanlık, organik tarım ve benzeri üretim projelerine dönüştürülmesi hem tarımsal üretime hem de kırsal kalkınmaya katkı sağlayabilir.
Bunun yanında belediyeler tarafından kontrollü üretim alanlarının oluşturulması, fide ve üretim desteklerinin artırılması ve uygun bölgelerde agroturizm projelerinin teşvik edilmesi, hobi bahçesi talebinin tarımsal üretimle buluşturulmasına yardımcı olabilir.
MEVZUAT GÜNÜMÜZ ŞARTLARINA GÖRE ELE ALINMALI
Avşar, mevcut uygulamalardaki sorunların giderilmesi için İmar Kanunu ile Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun günümüz şartları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Belirli bölgelerde, tarım arazilerinin asli niteliğini koruyacak şekilde kontrollü ve düşük yoğunluklu tarımsal kullanım modellerinin oluşturulabileceği; bunun karşılığında ise yıllık üretim şartı, yapılaşma sınırları ve düzenli denetim gibi kuralların zorunlu hale getirilebileceği değerlendiriliyor.
KALICI ÇÖZÜM ÜRETİMDEN GEÇİYOR
Hobi bahçeleri konusundaki temel hedefin, tarım arazilerini yapılaşma baskısından korurken mevcut vatandaşları da mağdur etmeyecek uygulanabilir bir sistem kurmak olması gerekiyor.
Tarım topraklarını tamamen yapılaşmaya açmak doğru olmadığı gibi, yıllardır yatırım yapan vatandaşları hiçbir geçiş süreci olmadan mağdur etmek de kalıcı bir çözüm sunmuyor.
Bu nedenle hukuka uygun izin mekanizmalarının oluşturulduğu, vatandaşlara makul bir geçiş süresi tanındığı, üretimin teşvik edildiği ve etkin denetimin sağlandığı dengeli bir model; hem tarım arazilerinin korunmasına hem de vatandaşların mağduriyetlerinin en aza indirilmesine katkı sağlayabilir.