29 Ekim: Bir milletin kaderini değiştiren irade

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

29 Ekim: Bir milletin kaderini değiştiren irade

Rəqsanə Babayeva – Rejissor ve Yazar

Bazı tarihler vardır; takvim yapraklarında bir gün olarak görünür, ama bir milletin hafızasında koskoca bir ömre dönüşür. Bazı günler vardır ki üzerinden yıllar, hatta yüzyıllar geçse de anlamını yitirmez; çünkü onlar yalnızca geçmişte yaşanan bir olayın değil, bir halkın yeniden ayağa kalkışının, kendi kaderine sahip çıkışının ve geleceğe uzanan iradesinin simgesidir. 29 Ekim, Türk milleti için işte böyle bir tarihtir. Bir bayramdan çok daha fazlası, bir milletin kendi varlığına, bağımsızlığına ve yarınlarına verdiği sözün adıdır.

Cumhuriyet, bazen tek bir kelimeyle anlatılabilecek kadar yalın, bazen de bir milletin bütün tarihini içine alacak kadar derin bir kavramdır. Çünkü cumhuriyet yalnızca bir yönetim biçimi değildir; aynı zamanda insanın kendi geleceği üzerinde söz sahibi olma arzusudur. Bir halkın kendi iradesini başkasının gölgesinden çıkarıp kendi ellerine alması, yalnızca bugünü değil, henüz doğmamış kuşakların yarınlarını da düşünerek bir yol açmasıdır. 29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanı, bu bakımdan yalnızca siyasi bir dönüm noktası değil, tarih karşısında verilen büyük bir irade beyanıdır.

Bir milletin bağımsızlığa ulaşması, her zaman kolaylıkla anlatılabilecek bir yolculuk değildir. O yolun içinde kayıplar, ayrılıklar, yoksunluklar, belirsizlikler ve insanın yüreğine sığmayan acılar vardır. Bazen bir annenin evladını uğurlarken gözlerine yerleşen sessizlikte, bazen bir askerin ardında bıraktığı yarım kalmış hayallerde, bazen de bir halkın bütün imkânsızlıklara rağmen vazgeçmeyen umudunda saklıdır bağımsızlığın gerçek bedeli. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden yol da böylesi ağır sınavlardan geçmiştir. Millî Mücadele, yalnızca cephelerde verilen bir savaş değil; bir milletin kendi varlığını koruma, onurunu yaşatma ve tarih sahnesinde özgür bir gelecek kurma mücadelesidir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde yürütülen bu mücadele, bir milletin umudunu yeniden ayağa kaldırmıştır. İmkânsızlıkların karşısında kararlılığın, dağılmışlığın karşısında dayanışmanın, umutsuzluğun karşısında inancın nasıl bir güce dönüşebileceğini göstermiştir. Cumhuriyet’in ilanı, bu uzun mücadelenin ulaştığı tarihî eşiklerden biridir. Fakat asıl mesele, bir devletin kuruluşunu ilan etmekle bitmemiştir. Asıl mesele, kurulan bu devletin nasıl yaşatılacağı, hangi değerlerle güçleneceği ve gelecek kuşaklara nasıl bir miras bırakacağıdır.

Çünkü bir cumhuriyeti kurmak kadar onu anlamak da önemlidir. Onu anlamak, yalnızca törenlerde söylenen sözleri tekrarlamak değildir. Cumhuriyet’in neyi mümkün kıldığını, insana hangi sorumlulukları yüklediğini ve bir toplumun ortak geleceği için neden vazgeçilmez olduğunu düşünmektir. Cumhuriyet, vatandaş olmanın yalnızca bir kimlik taşımak değil, aynı zamanda sorumluluk üstlenmek olduğunu hatırlatır. Bir ülkenin geleceğinin yalnızca yönetenlerin kararlarıyla değil, o ülkede yaşayan insanların vicdanı, emeği, bilgisi ve adalet duygusuyla da şekillendiğini anlatır.

29 Ekim’e yalnızca geçmişin penceresinden bakarsak, onun anlamının bir bölümünü görürüz. Oysa bu tarih, geleceğe yöneltilmiş bir soruyu da içinde taşır: Bize bırakılan emaneti nasıl yaşatıyoruz?

Bu soru, her kuşağın kendi zamanında yeniden cevaplaması gereken bir sorudur. Çünkü tarih, bir kez yazılıp tamamlanan bir metin değildir. Her kuşak, kendisinden önce yazılan sayfalardan sorumluluk devralır ve kendi davranışlarıyla yeni satırlar ekler. Geçmişin kahramanlıklarını anmak elbette değerlidir; ancak o kahramanlıkların hangi değerler uğruna ortaya konduğunu anlamak, onları bugünün hayatında yaşatmak daha büyük bir sorumluluktur.

Bir öğretmenin öğrencisine kazandırdığı düşünme cesaretinde, bir hekimin insan hayatına gösterdiği özen içinde, bir sanatçının toplumun hafızasını canlı tutan eserinde, bir işçinin alın terinde ve bir gencin ülkesinin geleceğine duyduğu inançta cumhuriyetin yaşama biçimini görmek mümkündür. Cumhuriyet yalnızca büyük meydanlarda, resmî törenlerde ve tarih kitaplarında var olmaz. O, gündelik hayatın içinde, çoğu zaman kimsenin fark etmediği küçük ama anlamlı davranışlarda kendisini gösterir. İnsanların birbirine saygı duyduğu, farklı düşüncelerin düşmanlığa dönüşmediği, emeğin değer gördüğü ve adalet arayışının önemini koruduğu her yerde cumhuriyetin ruhu güç kazanır.

Belki de bu nedenle 29 Ekim, sadece geçmişe teşekkür etme günü değildir. Aynı zamanda kendimizle yüzleşme günüdür. Bir toplumun ne kadar ilerlediğini yalnızca binalarının yüksekliğiyle, yollarının uzunluğuyla veya teknolojik gelişmeleriyle ölçemeyiz. Bir ülkenin gerçek gelişmişliği, insanına sunduğu imkânlarda, çocuklarının geleceğe hangi umutlarla baktığında, kadınlarının toplumsal hayatta ne kadar özgür ve güçlü olabildiğinde, gençlerinin düşüncelerini korkmadan ifade edebilmesinde ve hiç kimsenin kendisini değersiz hissetmek zorunda kalmamasında da saklıdır.

Cumhuriyet’in anlamını derinleştiren temel meselelerden biri de insanın değeridir. Çünkü devletin varlığı, insanın huzurunu ve onurunu koruyabildiği ölçüde anlam kazanır. Bir ülkenin geleceğini büyütmek, yalnızca sınırlarını korumakla değil, o sınırlar içinde yaşayan insanların yeteneklerini, hayallerini ve umutlarını da korumakla mümkündür. Eğitimli, düşünen, sorgulayan, üreten ve sorumluluk üstlenen bireyler, cumhuriyetin en güçlü dayanaklarıdır. Bu nedenle cumhuriyet bilinci, geçmişe bağlılık kadar geleceğe karşı cesaret de gerektirir.

29 Ekim’in anlamı, Türk milletinin tarihsel yolculuğuyla sınırlı olmayan bir duygu da taşır: Özgürlüğün ve bağımsızlığın insan hayatındaki yeri. Dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın, kendi geleceği üzerinde söz sahibi olmak isteyen her insan bu duyguyu anlayabilir. Bir milletin bağımsızlığı, onun kendi kimliğini, kültürünü, dilini ve ortak hafızasını yaşatabilmesi açısından büyük önem taşır. Ancak bağımsızlığın kalıcı olması, yalnızca dışarıdan gelebilecek tehditlere karşı güçlü durmakla değil, içeride adaleti, dayanışmayı ve ortak sorumluluk bilincini güçlendirmekle de mümkündür.

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tarihî ve kültürel yakınlık, bu düşüncelere ayrı bir anlam katmaktadır. İki ülke arasındaki kardeşlik, yalnızca ortak bir dil ailesine, kültürel benzerliklere veya tarihî bağlara dayanan bir yakınlık değildir. Bu yakınlık, sevinçlerin paylaşılmasında, zor zamanlarda gösterilen dayanışmada, ortak değerlerin korunmasında ve birbirinin varlığına duyulan samimi saygıda hayat bulur. Bir Azerbaycanlı olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı düşünürken, bu tarihin taşıdığı bağımsızlık iradesini kendi halkımızın tarihsel hafızasından bütünüyle ayrı değerlendirmek mümkün değildir.

Her iki halkın hafızasında da özgür yaşama arzusu, vatan sevgisi ve geleceğini kendi iradesiyle kurma isteği önemli bir yere sahiptir. Bu ortaklık, iki ülkenin tarihlerini birbirine eşitlemek anlamına gelmez; aksine her birinin kendine özgü tecrübelerini anlayarak aralarındaki insani ve kültürel bağı daha iyi kavramak anlamına gelir. Kardeşlik, aynı hikâyeyi yaşamış olmak değil, birbirinin hikâyesine saygı gösterebilmektir. Bir halkın sevincini içtenlikle paylaşabilmek, onun tarihî dönüm noktalarına kendi değerlerimiz açısından da anlam verebilmek, gerçek yakınlığın en samimi ifadelerinden biridir.

29 Ekim vesilesiyle Türkiye’ye baktığımda, bir cumhuriyetin kuruluş hikâyesinin yanında, her kuşağın yeniden üstlenmesi gereken bir sorumluluk görüyorum. Çünkü hiçbir ülkenin geleceği yalnızca geçmişte kazanılmış zaferlerin güvencesine bırakılamaz. Geçmiş, bize nereden geldiğimizi anlatır; fakat nereye gideceğimizi belirleyen, bugün yaptıklarımızdır. Bir milletin büyüklüğü, yalnızca tarihinin görkeminde değil, o tarihten aldığı dersleri ne ölçüde yaşatabildiğinde ortaya çıkar.

Cumhuriyet’in geleceği, gençlerin yalnızca geçmişteki kahramanları tanımasına değil, kendi hayatlarında da sorumluluk üstlenebileceklerine inanmasına bağlıdır. Onlara yalnızca başarı hikâyeleri anlatmak yetmez; kendi yollarını bulabilecekleri eğitim imkânları sunmak, düşüncelerini geliştirmelerine yardımcı olmak ve yanılmaktan korkmadan öğrenebilecekleri bir ortam oluşturmak gerekir. Çünkü geleceği kuracak olan gençlere güvenmek, bir ülkenin yarınlarına güvenmek demektir.

Aynı şekilde kültür ve sanat da cumhuriyetin hafızasını taşıyan önemli alanlardır. Tiyatro sahnesinde anlatılan bir hikâye, bir şiirin içinde saklanan duygu, bir romanın insan ruhuna açtığı pencere veya bir halk türküsünün kuşaktan kuşağa aktardığı hatıra, toplumların kendilerini tanımasına yardımcı olur. Sanat, yalnızca insanı eğlendiren veya estetik bir haz veren bir alan değildir; aynı zamanda geçmişle bugün arasında köprü kuran, ortak değerleri görünür kılan ve insanın kendi hayatına farklı gözlerle bakmasını sağlayan bir güçtür.

Bir milletin kültürü yaşadıkça hafızası da canlı kalır. Hafıza canlı kaldıkça insanlar nereden geldiklerini, hangi mücadelelerden geçtiklerini ve hangi değerleri korumak istediklerini daha iyi anlarlar. Bu nedenle cumhuriyetin kültürel mirasını yaşatmak, onu yalnızca geçmişin hatırası olarak korumak değil, yeni kuşakların hayatında yeniden anlamlandırmak demektir. Gelenekle yenilik arasında kurulacak sağlıklı bağ, toplumların hem kendi köklerini korumasına hem de çağın değişen şartlarına uyum sağlamasına yardımcı olur.

Bütün bunları düşünürken 29 Ekim’in insanın içinde uyandırdığı duygunun yalnızca gururdan ibaret olmadığını da hissediyorum. Bu tarihte bir miktar hüzün, derin bir minnet ve geleceğe karşı duyulan sorumluluk da vardır. Çünkü bağımsızlığın hangi bedellerle kazanıldığını bilmek, insanı yalnızca gururlandırmaz; aynı zamanda daha dikkatli, daha duyarlı ve daha bilinçli olmaya çağırır. Geçmişte yaşanan acıların tekrar etmemesi, geleceğin daha huzurlu kurulması ve insanların birbirine düşman olmadan yaşayabilmesi için barışın değerini anlamak gerekir.

Bir cumhuriyeti sevmek, onu yalnızca sözlerle yüceltmek değildir. Onun değerlerini hayatın içinde savunmak, ülkenin geleceğine katkıda bulunmak ve insanın onurunu koruyan bir anlayışı benimsemektir. Bazen bu sorumluluk büyük kararlarla, bazen de küçük ama samimi davranışlarla yerine getirilir. Bir çocuğa umut vermek, bir gencin hayalini küçümsememek, bir insanın emeğine saygı göstermek, haksızlık karşısında duyarsız kalmamak ve farklılıkları bir tehdit değil, insan hayatının doğal bir parçası olarak görebilmek de ortak geleceğe yapılan katkılardır.

29 Ekim’in her yıl yeniden kutlanması, tarihin aynı sayfasına dönmekten ibaret değildir. Bu tekrar, bir milletin kendi hafızasını tazelemesi ve geleceğine verdiği sözü yenilemesidir. Bayrakların dalgalandığı, marşların söylendiği, meydanların coşkuyla dolduğu bu özel günde asıl önemli olan, o coşkunun ertesi gün de hayatımızda bir karşılık bulabilmesidir. Bayramın duygusu, yalnızca bir gün sürüp sonra unutulan bir heyecana dönüşmemelidir. Onun anlamı, yılın geri kalan günlerinde gösterdiğimiz özenle, adalet duygusuyla, üretme isteğiyle ve insanlara karşı taşıdığımız sorumlulukla devam etmelidir.

Çünkü bir ülkenin geleceği, yalnızca büyük tarihî anlarda değil, sıradan günlerde verilen kararlarla da şekillenir. Bir toplumun yarınları, insanların birbirine nasıl davrandığında, çocuklarını hangi değerlerle yetiştirdiğinde, gençlerine ne kadar güvendiğinde ve ortak sorunları çözmek için ne kadar çaba gösterdiğinde belirginleşir. Cumhuriyetin gerçek gücü, geçmişte kazanılmış bir zaferin hatırasında olduğu kadar, her gün yeniden üretilen toplumsal bilinçte de saklıdır.

29 Ekim 1923’te ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti, Türk milletinin tarihindeki yeni bir dönemin kapısını açmıştır. Bugün bu tarihi anarken, yalnızca o kapının açıldığı günü değil, ardından yürünmesi gereken uzun yolu da düşünmeliyiz. Çünkü her nesil, kendisine bırakılan mirası korumakla birlikte onu daha ileriye taşıma sorumluluğunu da üstlenir. Geçmişe duyulan saygı, geleceğe karşı duyulan cesaretle birleştiğinde anlamını tamamlar.

Benim için 29 Ekim, bir milletin kendi kaderini eline alabileceğini gösteren tarihî bir iradenin yanında, insanın umut etmekten vazgeçmemesi gerektiğini hatırlatan evrensel bir mesaj da taşır. Umut, her şeyin kolay olacağına inanmak değildir. Umut, zorluklara rağmen daha iyi bir geleceğin mümkün olduğunu düşünmek ve bunun için çalışmayı sürdürmektir. Cumhuriyetin kuruluş hikâyesinde de böyle bir inancın izlerini görmek mümkündür: Vazgeçmeyen bir irade, ortak bir amaç ve geleceğe uzanan kararlı bir yürüyüş.

Bugün Türkiye’nin her köşesinde dalgalanan bayraklar, yalnızca bir kutlamanın simgesi değildir. Onlar, geçmişten bugüne taşınan bir hafızayı, ortak bir sorumluluğu ve geleceğe yönelen bir umudu temsil eder. Her bayrakta bir tarihin hatırası, her marşta bir milletin sesi, her çocuğun gözlerinde ise henüz yazılmamış yarınların ihtimali vardır.

Ve belki de 29 Ekim’in bize bıraktığı en önemli düşünce budur: Bir cumhuriyet, yalnızca ilan edildiği günle yaşamaz; onu yaşatan insanların bilinciyle, emeğiyle, vicdanıyla ve geleceğe duyduğu inançla varlığını sürdürür.

Cumhuriyet, geçmişin bize bıraktığı bir miras olduğu kadar, geleceğin bizden beklediği bir sorumluluktur. Onu anlamak, tarihî bir günü hatırlamakla başlar; fakat o günün değerlerini hayatımızın bir parçası hâline getirdiğimizde derinleşir.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlu olsun. Bu anlamlı gün, Türkiye’ye barış, huzur, birlik ve aydınlık yarınlar getirsin. Cumhuriyetin ışığı, yeni kuşakların yolunu aydınlatmaya devam etsin; bağımsızlık bilinci, insan onuruna duyulan saygı ve ortak geleceğe olan inanç hiçbir zaman eksilmesin.

Çünkü bazı tarihler yalnızca geçmişte kalmaz. İnsanların kalbinde yaşar, kuşakların hafızasında büyür ve geleceğe doğru yürümeye devam eder.

29 Ekim de işte böyle bir tarihtir: Bir milletin geçmişinden aldığı güçle geleceğe verdiği söz.