Haftalık çalışma süresi azalır mı?
Ülkemizde uzun süreden beri 4857 sayılı İş Kanunu’nda çalışma sürelerinin dünyadaki gelişmiş ülkeler seviyelerine getirileceği, yani azalacağına dair bir beklenti vardı. Bu konu sadece çalışanların bir beklentisi değildi; çünkü bunu ortaya atan devlet içinden bazı kimselerdi. Ancak şu ana kadar herhangi bir kayda değer gelişme olmamakla birlikte bazı yönetmeliklerde rötuşlar yapıldı. Beklenti ise haftalık çalışma sürelerinde bir indirime gidilmesi. Sizlere bununla ilgili olarak bazı ülkelerde haftalık çalışma gün ve süreleri ile ilgili örnekler verelim.
Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat)’ın verilerine göre bazı ülkelerde haftalık çalışma saatlerinde durum şu şekildedir:
- Hollanda: 31,9 saat
- Almanya, Norveç ve Danimarka: 33,9 saat
- Avusturya: 34 saat
- Belçika: 34,3 saat
- İrlanda: 35,1 saat
- Romanya: 38,2 saat
- Bulgaristan: 38,7 saat
- Yunanistan: 39,6 saat
- Sırbistan: 40,6 saat
- Türkiye: 43,1 saat (Normalde 45 saat)
Türkiye, son sırada, yani en fazla çalışıp en az dinlenen ve yine en az gelire sahip ülkeler arasında liderliğini sürdürüyor. Hafta sonu insani şartlarda en az 2 gün tatil yapmak bu kadar zor olmasa gerek. Saatlerde indirimin olması bazen tek başına bir anlam ifade etmiyor; hafta sonlarının tatil olması tam dinlenmenin sağlanması ve verim artışı içinde şart. Birçok insan sadece Cumartesi çalışma olması nedeni ile iş ilanlarına başvurmaktan imtina ediyor. Düşünsenize, haftada 7 gün var ve 6 günü çalışmakla geçiyor. Çağımızda bu süre fazla, yolda çekilen çile de bunun yanında bonus olarak veriliyor.
Avrupa’da çalışma saatlerinin yanı sıra bir de çalışma günlerine baktığımızda; bırakın 5 günü, 4 çalışma gününü test eden Almanya, Belçika, İngiltere, İspanya, Portekiz, İsveç, İzlanda, Hollanda, Fransa gibi ülkelerin yanı sıra ABD ve Japonya var. Ülkemizde ise Aksa Akrilik firması iki yıl önce 4 günlük bir çalışma haftasını denemeye sokmuş ve Türkiye’de bunu gerçekleştiren ilk şirket olmuştu. Bu deneyde elde edilen veriler sonucunda 4 gün çalışmanın; işe bağlılığı, üretkenliği, motivasyonu ve iş-yaşam dengesini %85’in üzerinde bir oranda desteklediği sonucuna ulaşıldı. Test edilen ülkelerdeki çalışanların %97’sinin 4 günlük çalışma süresinin devamından yana olduğu, verimin ve işten ayrılmaların azaldığı gözlemlenmiştir. Ülkemizde bir istisna da üniversitelerde var; akademisyenler 4 gün çalışma, 1 gün akademik izin ve 2 günde hafta sonu izni kullanmaktadır.
Konuyla ilgili olarak son dönemlerde bazı yönetmelik değişiklikleri oldu; buna göre Uzaktan Çalışma Yönetmeliği gereğince özel sektör çalışanlarının sözleşmelerinde bazı günler işe gelmek yerine uzaktan iş görme edinimini yerine getirmelerine imkan tanındı. Ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu’nda yapılması düşünülen değişiklikle yıllık izinlerin arttırılmasına dair madde değişiklikleri TBMM’de komisyonda bekliyor, bizde bekleyip göreceğiz.
Önceki yazımda okulların açılmasıyla güvenlik ve hijyen sorunlarının göstereceğini yazmıştım. O günden bugüne okullara yapılan saldırılarda bir azalma gerçekleşmesi yerine silahlı saldırı ve şiddet artarak devam ediyor. Bu konu ciddi bir mesele haline geldi, mutlaka etkin çözümler gerektiğini tekrar ediyorum. Diğer yazıda görüşmek üzere…
ÖĞR. GÖR. BAŞAR KOYUNCU
Okullarda hijyen
Okulların açılmasına çok kısa bir süre kaldı. Velilerin, çocuklarının geleceğini emanet edeceği okullar acaba hazır mı? Öğrencilerin kayıtları başlarken velileri de bir heyecan sarmış durumda. Özellikle ilk defa ilkokula başlayacak olan çocukların, anne babalarından saatlerce bile ayrı kalacakları o ilk dönem yaklaştı. Okullar fiziksel olarak boya, badana ve diğer eksikliklerini tamamlamış, yeni öğrencilerini bekliyor.
Aslında şu aşamada zaten yıllardır süregelen bir işleyiş tekrar edecek. Ancak var olan durum her zaman yanıltıcı olabilir. Okulların en büyük eksikliği olan güvenlik sorunu, yapılan saldırılarla kamuoyu tarafından günlerce tartışıldı. En sonunda geçenlerde İŞKUR vasıtası ile 30 bin kadar geçici de olsa özel güvenlik personeli ile bu sorun aşılmaya çalışıldı. İş sağlığı ve güvenliğinde bizim asıl çözümlerimizden birisi de kök nedene ulaşmak ve aynı olayın tekrarlanmaması için açıkları kapatmaktır. Bunun için de birçok analiz metodu kullanırız. Okullarda bu tür saldırıların olmaması için önceden hazırlanan risk analizleri ile güvenlik zafiyeti öngörülüp, alınacak düzeltici ve önleyici tedbirler ile bu risk azaltılabilirdi. Ancak kamuda henüz bir buçuk yıl kadar önce zorunlu hâle getirilen iş sağlığı ve güvenliği önlemleri yetersiz kaldığından bu olaylar gerçekleşti ve birçok insan hayatını maalesef kaybetti. Yine mesleki kurallarımızdan birisi olan proaktif yaklaşım, yani olaylar olmadan önce tedbir alınmasıdır. Eski bir yöntem olan reaktif yaklaşım ise (olaylar olduktan sonra önlem alınması) buna tipik bir örnek teşkil ediyor.
Konuya güvenlik zafiyeti açısından kısaca değindikten sonra gelelim diğer tehlikeye: Okullarda uzun süreden beri gündeme gelen temizlik personeli ve malzemesi açığı konusunda Bakanlık tarafından yine 30 bin kadar personel alımı yapılması için harekete geçildi ve 24 Ağustos itibarıyla geçici personel alımları başladı. MEB’e bağlı 60 bin civarında okul için bu sayı tabii ki yetersiz; ancak iş sadece personel ile çözülmüyor. Özellikle çok küçük yaşlardaki çocukların hijyen ile ilgili olarak okulda nelere dikkat etmeleri konusunda anne babalarınca eğitimi, sabun ve kâğıt eksikliğinin giderilmesi oldukça önemli bir konu. Toplu yaşam alanları her zaman riskli bölgelerdir. Şu ana dek hijyen açısından önemli bir olayın meydana gelmemesi, bundan sonra gelmeyeceği anlamını taşımaz. Önlem alınmadığı takdirde, başta kolera ve dizanteri olmak üzere adı bile unutulmuş birçok salgın hastalığın ortaya çıkması hiç sürpriz bir durum olmayacaktır. Bu aşamadan sonra alınacak önlemler tıpkı güvenlik zafiyetinde olduğu gibi iş işten geçtikten sonra olacaktır ki bu da bizim istemediğimiz bir durum. Bir öneri olarak ailelerin, eksik malzeme nedeniyle öğrencilerin çantalarında küçük bir sıvı sabun ve el havlusu bulundurmaları bile etkili bir çözüm olacaktır. Aksi halde hijyen sınıfta kalır.
Bir diğer önemli konu ise orman yangınları, yazın sıcak günleri yavaş yavaş kendisini sonbaharın ılık havasına bırakıyorken geçmiş yıllarda meydana gelen orman yangınlarına bu yıl daha az rastlandı. Sıcaklıklar tüm Avrupa’yı kasıp kavururken ülkemizde geçmişe oranla daha az orman yangını çıkması sevindirici bir durum. En son Ankara Mamak’ta meydana gelen yangın yılın en büyük yangınıydı ve kontrol altına alınarak daha fazla büyümesi önlendi. Orman Genel Müdürlüğünün verilerine göre bir kıyaslama yaparsak 2025 yılında çıkan 3.224 yangında yaklaşık 81.000 hektar orman yanarken, 2026 yılında temmuz ayına kadar çıkan 1.038 civarında yangında 1.962 hektar orman yanmıştır.
Diğer yazıda görüşmek üzere hepinize kazasız, yangınsız ve meslek hastalıksız günler diliyorum.
ÖĞR. GÖR. BAŞAR KOYUNCU
12:53
News
