Tüm kadınlar ve kız çocukları için: haklar, eşitlik, güçlendirme

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Haber: Ragsana Babayeva

8 Mart Dünya Kadınlar Günü, kadınların eşit haklar ve adalet mücadelesinin simgesi haline gelmiştir.

1857’de New York’ta kadın işçilerin daha iyi çalışma koşulları için başlattığı grevle temelleri atılan bu gün, 1910’da Clara Zetkin’in önerisiyle uluslararası düzeyde kutlanmaya başlanmıştır. 2025 yılı için belirlenen tema ise “Tüm Kadınlar ve Kız Çocukları İçin: Haklar, Eşitlik, Güçlendirme”dir. Bu tema, kadınların eşit haklar ve fırsatlar elde etmesi için dünya çapında güçlü bir çağrı yapmaktadır.

8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜN TEMELİ

8 Mart 1857 New York’ta bulunan bir dokuma fabrikasında çalışan 40 bin işçi, günlük 16 saatlik iş yükünün 10 saate indirilmesi ve ücretlerde artış yapılması, insanlık dışı çalışma koşullarını protesto etmek talebiyle bir grev başlattı.

Bugün neredeyse tüm dünyada ses getiren eylemlere sahne olan 8 Mart’ın tohumları 1908 yılında, New York’ta 15 bin çalışan kadının daha kısa mesai süreleri, daha yüksek maaş ve seçme hakkı talep etmesiyle atılmıştı. Bir yıl sonra Amerika Sosyalist Partisi 8 Mart’ı Ulusal Kadınlar Günü ilan etmişti. Bu kadınların, erkeklerle eşit haklara sahip olmak yolunda verdiği savaşın başlangıcıydı.

KADIN HAKLARI SAVUNUCUSU CLARA ZETKIN

Clara Zetkin komünist bir aktivist ve kadın hakları savunucusuydu. 8 Mart 1909 tarihinde Amerika’da, “Ulusal Kadınlar Günü” adı altında bir etkinlik düzenlendi.1910 yılında

Kopenhag’da toplanan Uluslararası Emekçi Kadınlar Konferansı’nda Dünya Kadınlar Günü fikrini önerdi. Konferansa 17 farklı ülkeden katılan 100 kadın, Zetkin’in önerisini oybirliğiyle kabul etti. Daha sonra 1910 senesinde Almanya’nın Köln şehrinde düzenlenen “II. Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı”nda, 8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanması kararı alındı. Kadın hakları savunucusu Clara Zetkin’in önerisi üzerine bu tarih; özellikle kadınların eşitlik, oy hakkı ve diğer sosyal ve ekonomik hakları için mücadeleleri açısından önemli bir gün olarak belirlendi.

İlk uluslararası etkinlikler 1911’de, Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre’de düzenlendi.

RUSYADA DÜNYA KADINLAR GÜNÜ RÜZGARI

Birinci Dünya Savaşı sırasında, 1917’de Rus emekçi kadınlar “Ekmek ve barış istiyoruz” sloganlarıyla sokaklara çıkmıştı.Eylemlerin dördüncü gününde Rus Çarı tahttan indirildi. Kurulan geçici hükümet ise kadınlara seçme hakkı tanıdı. Rusya’daki kadın eylemlerinin başlangıcı, Jülyen takvimine göre 23 Şubat’tı.Dünya genelinde daha yaygın biçimde kullanılan Miladi (Gregoryen) takvimde bu tarih 8 Mart’a denk geliyordu.

İşte tüm bu gelişmeler, 8 Mart tarihinin Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanmasında önemli rol oynadı. Şimdilerde farklı ülkelerde çeşitli etkinliklerle kutlanan bu gün, kadın haklarına ve eşitliğe odaklanmasıyla çok önemli bir yere sahip.

8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ’NÜN RESMÎ OLARAK TANINMASI

1975’te BM’nin Dünya Kadınlar Günü’nü kabul etmesiyle gün resmiyet kazandı. 1975 yılında “Birleşmiş Milletler Kadın On Yılı” ilan edildi. Türkiye de bu kapsamda yer aldığı için 1975 yılında Türkiye’de “Kadın Yılı Kongresi” yapıldı. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün 1975 yılında kutlanmaya başlamasında İlerici Kadınlar Derneği’nin faaliyetleri de etkili oldu.

1977 senesinde ise Birleşmiş Milletler (BM), 8 Mart’ı resmî olarak “Birleşmiş Milletler Dünya Kadınlar Günü” olarak kabul etti. Bu, uluslararası alanda kadın haklarına ve eşitliğe dikkat çekmek amacıyla büyük bir adım oldu.

Dünya Kadınlar Günü’nün 100. yıldönümü 2011 yılında büyük organizasyonlarla kutlandı.

TÜRKİYE’DE KADIN HAKLARI YOLCULUĞU VE İLK YASAL DÜZENLEMELER

1930 yılından itibaren çıkarılan bir dizi yasa ile önce Belediye seçimlerine katılma, sonra köylerde muhtar olma ihtiyar meclislerine seçilme hakkı tanınan kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakları, 5 Aralık 1934’te Anayasa ve Seçim Kanunu’nda yapılan yasa değişikliği ile tanındı.Eğitim hakkı, şiddetten uzak bir hayat yaşama hakkı, adil ve eşit ücret hakkı, mülkiyet sahibi olma hakkı, ifade özgürlüğü, seçme ve seçilme hakkı gibi haklar temel kadın haklarından bazılarıdır. Bu haklar, temelde insan haklarıdır ve insan hakları ayrım gözetmeksizin herkesin doğuştan sahip olduğu haklardır

DÜNYA KADINLAR GÜNÜ’NÜN RENKLERİ VE ANLAMLARI

Dünya Kadınlar Günü web sitesine göre 8 Mart’ın renkleri mor, yeşil ve beyaz. Web sitesinde, “Mor, adalet ve saygınlığı ifade ediyor. Yeşil umudu temsil ediyor. Beyaz ise, tartışmalı bir kavram olsa da saflık anlamına geliyor. Renkler 1908 yılında İngiltere’deki Kadınların Sosyal ve Politik Birliği (WSPU) tarafından belirlendi” ifadeleri yer alıyor.

KADINLAR GÜNÜ YIL TEMASI

BM (Birleşmiş Milletler) her yıl için özel bir tema belirlemeye başladı.1996’da belirlenen ilk tema “Geçmişi kutlamak, geleceği planlamak” şeklindeydi.Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün 2025 yılı temasını ‘Tüm Kadınlar ve Kız Çocukları İçin: Haklar, Eşitlik, Güçlendirme’  olarak duyurdu. Bu yılın teması, kadınlar ve kız çocuklarının eşit haklara, fırsatlara ve güçlenmeye ulaşmasını hedefleyen bir çağrı niteliğinde. Aynı zamanda, genç nesillerin, özellikle de genç kadınlar ve ergenlik dönemindeki  kız çocuklarının değişimin öncüsü olma rollerine vurgu yapıyor.

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi, bu yıl tüm dünyayı şu üç temel alanda harekete geçmeye davet ediyor:

1. Kadınların ve kız çocuklarının haklarını ilerletmek: Şiddet, ayrımcılık ve sömürüye karşı mücadele etmek.
2. Cinsiyet eşitliğini teşvik etmek: Sistematik engelleri kaldırmak, patriyarkayı (ataerkillik) yıkmak ve tüm kadınların sesini yükseltmek.
3. Kadınları güçlendirmek: Eğitim, istihdam, liderlik ve karar alma süreçlerinde kapsayıcı fırsatlar yaratmak.

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi, medya, özel sektör liderleri, hükümetler ve topluluk liderlerinden bu hedeflere destek olmalarını ve harekete geçmelerini istiyor. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kapsamında tüm platformlarda #TümKadınlarVeKızÇocukları etiketiyle diyalog başlatılacak ve değişim için ilham veren hikayelerin paylaşımı yapılacak.

PEKİN DEKLARASYONU’NUN 30’UNCU YILI: KADIN HAKLARINDA DÖNÜM NOKTASI

2025, kadın hakları mücadelesinde önemli bir kilometre taşı olan Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu’nun 30’uncu yıl dönümüne denk geliyor. 1995 yılında 189 hükümet tarafından kabul edilen bu deklarasyon, kadınların ve kız çocuklarının haklarını güvence altına alan en kapsamlı ve ilerici yol haritası olarak kabul ediliyor.

8 Mart, her yıl tüm dünya kadınlarının toplumdaki başarılarını ve mücadelelerini onurlandıran özel bir gün olarak kutlanmaktadır. Bu anlamlı günde, kadınların toplumdaki önemini vurgulamak ve farkındalık yaratmak amacıyla konferanslar, söyleşiler, paneller, konserler, sergiler, atölyeler, sahne çalışmaları, spor karşılaşmaları gibi etkinlikler düzenlenir.