Zuhal Sönmezer yazdı… Dijital dünyada ne kadar özgürsünüz?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Alanında derin akademik birikimi, medya okuryazarlığına kattığı değer ve iletişim alanındaki çalışmalarıyla tanınan Akademisyen ve Yazar Zuhal Sönmezer, artık yazılarıyla haber sitemizde yer alacak. Gazetecilik, dijital medya, medya hukuku ve metaverse gibi konulardaki uzmanlığını okurlarımızla buluşturmaya hazırlanan Sönmezer, hem akademik bilgisini hem de saha deneyimlerini etkili bir üslupla kaleme alacak. Akademisyen, yazar ve araştırmacı kimliğiyle bilgi dolu yazılarıyla fark yaratacak olan Zuhal Sönmezer’i aramızda görmekten mutluluk duyuyoruz.

Yazarımızın ilk yazısıyla sizleri baş başa bırakıyoruz…

İstanbul’un kalabalık bir caddesinde yürürken, yan yana dizilmiş kafelerin camlarından içeriye gözümüz takılıyor. Herkesin elinde bir akıllı telefon, parmaklar ekran üzerinde hızla kayıyor. Peki, bu dijital dünyada gerçekten ne kadar özgürüz? İstediğimiz bilgiye sınırsızca ulaşabildiğimiz, fikirlerimizi özgürce ifade edebildiğimiz bu sanal evren, aslında göründüğü kadar özgürlükçü mü? Yoksa algoritmaların görünmez parmakları, bizi belirli düşünce kalıplarına mı hapsediyor? Len Masterman gibi medya okuryazarlığı öncülerinin yıllar önce işaret ettiği gibi, medya tüketimi pasif bir eylem olmaktan çıktığı an, gerçek özgürlüğe giden yol da açılmaya başlıyor.

Günümüzün “ağ toplumu”nda, Manuel Castells’in deyişiyle, her birey potansiyel bir yayıncı haline geldi. Bu demokratikleşme potansiyeli taşısa da, beraberinde devasa bir bilgi kirliliğini de getiriyor. Sosyal medya platformlarında dolaşan yanıltıcı haberler, manipülatif görseller ve komplo teorileri, gerçekle kurgunun sınırlarını belirsizleştiriyor. Noam Chomsky’nin medya eleştirilerinde sıklıkla vurguladığı gibi, bu bilgi bombardımanı, belirli ideolojileri yaymak ve kamuoyunu yönlendirmek için kullanılan güçlü bir araca dönüşebiliyor.

Algoritmaların hüküm sürdüğü bu yeni dünyada, kişiselleştirilmiş içerik akışları, bizi kendi düşüncelerimizin yankılandığı “filtre balonları”na hapsediyor. Farklı görüşlere maruz kalmamak, eleştirel düşünme yeteneğimizi zayıflatırken, kutuplaşmayı da körüklüyor. Örneğin, siyasi tercihlerimize göre şekillenen bir haber akışı, karşıt görüşleri görmezden gelmemize ve kendi inançlarımızın mutlak doğru olduğuna inanmamıza neden olabiliyor. Bu durum, dijital dünyadaki “özgürlüğümüzün” aslında ne kadar sınırlı ve yönlendirilmiş olduğunu gözler önüne seriyor.

ELEŞTİREL DÜŞÜNME BECERİLERİ VE YARDIMCI FAKTÖRLER

Bu sanal labirentte yolumuzu bulmak için yalnızca bilgiyi değil, aynı zamanda bilgiyi nasıl işleyeceğimizi de öğrenmemiz gerekiyor.

SORGULAMALIYIZ…

Gördüğümüz her içeriğin kaynağını, amacını ve olası yanlılığını sorgulamak. “Bu bilgiyi kim üretti? Neden şimdi paylaşıyor?” gibi sorular sormak.

ANALİZ ETMELİYİZ…

Bir haberi parçalarına ayırmak, ana argümanları ve bu argümanları desteklemek için kullanılan kanıtları incelemek.

DEĞERLENDİRME…

İçeriğin güvenilirliğini, mantıksal tutarlılığını ve farklı kaynaklarla tutarlılığını değerlendirmek.

Bu becerileri kullanırken başvurulabilecek yardımcı faktörler ve araçlar da mevcuttur. Bir içeriğin doğruluğundan şüphe ettiğimizde, ilk başvuru noktalarımızdan biri tersine görsel arama (reverse image search) yapmaktır. Bu sayede bir görselin ilk olarak nerede ve ne zaman paylaşıldığını tespit edebiliriz. Ayrıca güvenilir haber kaynaklarını ve bağımsız doğrulama platformlarını takip etmek, doğru bilgiye ulaşmak için büyük öneme sahiptir. Türkiye’de bu konuda hizmet veren Teyit.org ve Doğruluk Payı gibi teyit siteleri, yayılan yanlış bilgilerin hızlı bir şekilde ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaktadır.

Medya okuryazarlığı, işte tam da bu noktada bize bir pusula sunuyor. Bir içeriğin kaynağını sorgulamayı, farklı kaynaklardan teyit etmeyi, manipülasyon tekniklerini tanımayı ve kendi önyargılarımızın farkında olmayı öğretiyor. Nasıl ki okuma yazma bilmek, basılı bir metni anlamak için temel bir gereklilikse, dijital medya okuryazarlığı da bu sanal dünyada özgür ve bilinçli bir birey olarak var olabilmek için aynı derecede önemli. Aksi takdirde, parmaklarımızın ucundaki sonsuz bilgi denizinde boğulurken, aslında başkalarının çizdiği sınırlar içinde yüzmeye devam edeceğiz.

AKADEMİZYEN, YAZAR VE  GAZETECİ KİMLİĞİYLE TANINAN ZUHAL SÖNMEZER KİMDİR?

İstanbul’da doğmuştur. 2008 yılında Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü’nden, 2020 yılında İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nden ve aynı yıl İstanbul Üniversitesi Adalet Bölümü’nden mezun olmuştur. Yüksek lisansını 2023 yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Ana Bilim Dalı, Genel Gazetecilik Bilim Dalı’nda, “Dijitalleşme Bağlamında Sosyal Medyanın Yargısal Denetimine Yönelik Uluslararası Eğilimler” başlıklı teziyle tamamlamıştır.

Sönmezer, 2023 yılı itibariyle İstinye Üniversitesi İletişim Bilimleri programında tam burslu olarak doktora eğitimine devam etmekte olup aynı zamanda İstinye Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde Öğretim Görevlisidir. Sönmezer’in 7 Mart 2025 tarihinde “Medya Nasıl Çalışır” kitabı yayımlanmıştır. Yine medya ekonomisi, medya hukuku, medya okuryazarlığı, dijital medya ve metaverse ile ilgili konularda yayınlanmış makale ve kitap bölümleri bulunmaktadır. Sönmezer kongre, konferans, seminer ve medya etkinliklerinde yer almaktadır.